Przyszłość – trendy, branże, zawody, kompetencje

„Przyszłość jest fascynująca, pod warunkiem, że się do niej dobrze przygotujemy”

Jak możemy się przygotować do tego, co niesie nam przyszłość? W tym tekście chcę pochylić się nad trendami przyszłości najczęściej pojawiającymi się w opracowaniach i raportach dotyczących pracy. Wierzę, że refleksja nad sobą oraz otoczeniem, w którym się znajdujemy, pomoże nam dokonywać lepszych wyborów zawodowych teraz i za kilka lub kilkanaście lat.

Przyszłość - zmiany demograficzne

Dotychczasowy podział na trzy życiowe pudełka: edukacja, praca i emerytura staje się w dzisiejszym świecie przeżytkiem. Emerytura zyskuje nowy wymiar w związku z tym, że żyjemy coraz dłużej. Już dziś średnia długość życia na emeryturze wynosi w Polsce dla kobiet 20 lat, a dla mężczyzn - 17. Jak podaje raport "Praca. Scenariusze Przyszłości" Infuture Institute jest bardzo prawdopodobne, że czas spędzony na emeryturze wyniesie w przyszłości nie 15, a 30 czy 40 lat. Taka wizja wiąże się z koniecznością pracy w późniejszym wieku, o ile zdrowie nam na to pozwoli. Zmiana zawodowa w takiej sytuacji staje się czymś na porządku dziennym, zachodzącym wielokrotnie w toku życia. Nie chodzi tu o „rabunkową” gospodarkę, nastawioną na „wyciśnięcie z pracownika ostatnich soków”, ale mądre gospodarowanie posiadanymi zasobami oraz poszukiwanie w pracy pasji i satysfakcji. Taka rzeczywistość będzie wymagała nowych kompetencji, szczególnie związanych z uczeniem się i otwartością na nowe, zarówno po stronie pracowników jak i pracodawców.

Jakie branże i zawody będą się rozwijać w związku ze zmieniającą się demografią?

Głównym wyzwaniem w obliczu demografii jest i będzie powstrzymywanie procesu starzenia oraz pokonywanie fizycznych oraz psychicznych ograniczeń człowieka. Ważne będą zawody związane z troską o zdrowie i pozytywne doświadczenia człowieka w ciągu całego życia, a szczególnie w drugiej jego połowie.

Branże przyszłości związane z demografią:

  • farmacja
  • medycyna, w tym szczególnie genetyka
  • biotechnologia
  • psychologia
  • psychoterapia
  • doradztwo/coaching/mentoring w zakresie projektowania zmian zawodowych, odkrywania misji i sensu życia
  • doradztwo w zakresie dietetyki i zdrowego trybu życia
  • organizowanie czasu wolnego
  • duchowe wsparcie/przewodnictwo
  • komunikacja międzypokoleniowa
  • kształcenie ustawiczne
  • opieka nad osobami starszymi
  • edukacja finansowa
  • fizjoterapia i rehabilitacja

Jakie kompetencje będą szczególnie istotne w związku ze zmianami w demografii?

  • Znajomość własnych mocnych stron i ograniczeń
  • Projektowanie i wdrażanie zmian zawodowych
  • Empatia
  • Elastyczność
  • Ciekawość i otwartość na zmiany
  • Szerokie horyzonty
  • Komunikacja w środowisku o dużej różnorodności
  • Uczenie się przez całe życie i dzielenie się wiedzą

Przyszłość – trendy, branże, zawody, kompetencje

Przyszłość – zmiany o charakterze ekologicznym

Zmiany klimatyczne od wielu lat wymieniane są w czołówce zagrożeń dzisiejszego świata (WEF 2018 i 2020). Do zagrożeń związanych z ekologią i środowiskiem naturalnym zaliczyć można także globalny kryzys wodny, brak różnorodności ekologicznej, wzrost cen energii związany z wyczerpywaniem się złóż surowców naturalnych i dążenie do ograniczenia emisji CO2.

Przewiduje się nasilenie migracji ludności z rejonów zagrożonych klęskami żywiołowymi oraz ze wsi do miast w związku z postępującą urbanizacją. Wysokie temperatury będą miały wpływ na obniżenie produktywności. Spodziewana jest intensyfikacja pracy zdalnej, a co za tym idzie dążenie do ograniczania transportu do biur i emisji dwutlenku węgla.

Branże przyszłości związane z ekologią:

  • Energia słoneczna i wiatrowa
  • Energia hydrotermalna i geotermalna
  • Energia nuklearna
  • Wykorzystanie przestrzeni kosmicznej pod uprawy
  • Służby cywilne: policja, wojsko, straż pożarna
  • Ekologiczne środki transportu
  • Ekonomia zero waste
  • Przetwarzanie odpadów (Upcycling i recycling)
  • Korzystanie z wirtualnej rzeczywistości VR, AR (i inne)
  • Zrównoważony rozwój
  • Zdrowa żywność

Kompetencje związane ze zmianami w ekologii:

  • Innowacyjność
  • Krytyczne myślenie
  • Rozwiązywanie problemów
  • Współpraca
  • Nastawienie na wyższe cele/ dobro ogółu
  • Analityczne
  • Ścisłe związane z nauką, technologią, matematyką i inżynierią (STEM)

Przyszłość – zmiany w kulturze pracy

Duża część młodych Polaków do 35 roku życia jest pozytywnie nastawiona do pracy w roli freelancerów, planuje własną działalność oraz wskazuje na potrzebę elastycznych godzin pracy i rozwoju w projektach dopasowanych do swoich kompetencji. Można się spodziewać, że dominujące formy pracy ulegną zmianie, w miejsce etatów coraz więcej będzie pracy w zespołach projektowych złożonych z niezależnych specjalistów pracujących w systemie zadaniowym. Rozwijać się będą przestrzenie coworkingowe oraz łączenie pracy oraz podróży (workation). W zakresie kultury organizacyjnej szczególnie ważna będzie transparentność i dobra komunikacja dotycząca celów firmy, płac, procesów wewnętrznych, a także problemów wymagających rozwiązania. Coraz więcej firm będzie budowało zaangażowanie w pracę poprzez tworzenie kultury współodpowiedzialności (organizacje turkusowe, zespoły samosterujące).

Branże przyszłości związane ze zmianami w kulturze pracy:

  • Praca zdalna/ internet /telefonia komórkowa
  • Społeczności freelencerów i zewnętrznych współpracowników
  • Organizacja czasu wolnego
  • Wynajem przestrzeni cooworkingowych
  • Śledzenie zachowań nieetycznych
  • Doradztwo w zakresie zmian w kulturze organizacyjnej

Kompetencje związane ze zmianami w kulturze pracy:

  • Otwartość na nowe wyzwania
  • Elastyczność
  • Współpraca w zespole
  • Przywództwo
  • Kreatywność i innowacyjność
  • Networking
  • Podejmowanie odpowiedzialności
  • Rozwiązywanie problemów
  • Negocjacje
  • Uczenie się przez całe życie i dzielenie się wiedzą
  • Psychologia międzykulturowa
  • Etyka biznesowa
  • Zdolności organizacyjne
  • Zarządzanie pracą własną i innych

Przyszłość - zmiany o charakterze technologicznym

Digitalizacja, automatyzacja i robotyzacja to znak naszych czasów – coś, co spina wszystkie wymienione wcześniej trendy przyszłości. Niektóre zawody znikną na skutek zastąpienia ich przez sztuczną inteligencję, a jednocześnie powstaną nowe, o których dziś jeszcze nic nie możemy powiedzieć.

Branże przyszłości związane z nowymi technologiami:

  • Robotyka, automatyka, AI
  • Transformacja cyfrowa
  • Cloud Computing
  • Inżynieria
  • Analizy Big Data
  • Cyberbezpieczeństwo
  • I wiele innych, o których jeszcze nie słyszeliśmy:)

Kompetencje związane z nowymi technologiami:

  • Kreatywność i innowacyjność
  • Świadomość swoich mocnych stron i ograniczeń
  • Rozumienie ludzkich zachowań
  • Rozwiązywanie problemów
  • Krytyczne myślenie
  • Empatia
  • Komunikatywność
  • Współpraca
  • Wiedza z zakresu psychologii
  • Zarządzanie własnym rozwojem
  • Zarządzanie czasem
  • Zdolności manualne

Jak przygotować się na zmian w przyszłości?

Najważniejsze powtarzające się wątki w wielu opracowaniach, do których warto się przymierzyć bez względu na to, ile mamy teraz lat:

  • otwarte podejście wobec zmian
  • poznawanie siebie, swoich silnych stron i ograniczeń
  • rozwój w zakresie nauki, technologii, matematyki oraz inżynierii w połączeniu z miękkimi kompetencjami takimi jak kreatywność, empatia, współpraca, komunikatywność, krytyczne myślenie, rozwiązywanie problemów, negocjacje
  • uczenie się nowych rzeczy i stałe doskonalenie posiadanych umiejętności
  • rozwój w zakresie zmian zawodowych, ich projektowania oraz zwinnego wdrażania.

Więcej o zawodach przyszłości przeczytasz także w artykule "Zawody przyszłości - co nas czeka za 20 lat?", a o kompetencjach w tekście "Kompetencje przyszłości - czego warto się uczyć?".

 

Jeśli chcesz w świadomy sposób przygotować się do zmian zawodowych w przyszłości, sięgnij po książkę "Pracuj w zgodzie ze sobą. Zmiana zawodowa krok po kroku".

 

Photo by Giu Vicente on Unsplash

Wykorzystane źródła:

Raport "Pracownik przyszłości" https://infuture.institute/raporty/pracownik-przyszlosci

Raport "Praca. Scenariusze przyszłości" https://infuture.institute/raporty/praca-przyszlosci

https://www.weforum.org/reports/the-future-of-jobs-report-2020

http://www3.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_2018.pdf

https://www.pulshr.pl/zarzadzanie/polacy-zyja-krocej-dane-gus-nie-pozostawiaja-zludzen,80423.html

http://www.wskazniki.gofin.pl/8,380,2,tablica-sredniego-dalszego-trwania-zycia-kobiet-i-mezczyzn.html