„Przyszłość jest fascynująca, pod warunkiem, że się do niej dobrze przygotujemy”

Jak możemy się przygotować do tego, co niesie nam przyszłość? W tym tekście chcę pochylić się nad trendami na rynku pracy najczęściej pojawiającymi się w opracowaniach i raportach dotyczących pracy przyszłości. Wierzę, że refleksja nad sobą oraz otoczeniem, w którym się znajdujemy, pomoże nam dokonywać lepszych wyborów zawodowych teraz i za kilka lub kilkanaście lat.

Jak zmieniają się trendy na rynku pracy i co to oznacza dla zmiany zawodowej?

Trendy na rynku pracy pokazują nam proces zmian, które zachodzą pod wpływem technologii, transformacji gospodarki, demografii czy nowych modeli pracy. Zmiany te zachodzą stopniowo i często dopiero z perspektywy czasu możemy zauważyć ich znaczenie dla decyzji zawodowych.

Ten artykuł jest przewodnikiem po głównych obszarach transformacji rynku pracy: branżach przyszłości, kompetencjach przyszłości i zawodach, które będą zyskiwać znaczenie. Dzięki temu możemy spojrzeć na decyzję o zmianie pracy czy wręcz zawodu nie tylko przez pryzmat aktualnej sytuacji, ale także w kontekście długofalowych trendów.

Na stronie zmianazawodowa.pl publikujemy analizy trendów rynku pracy w poszczególnych latach, które pomagają lepiej zrozumieć tempo i kierunek zmian. Jeśli planujesz zmianę zawodową albo zastanawiasz się nad kierunkiem rozwoju kompetencji zajrzyj także do poniższych tekstów:

Trendy na rynku pracy 2025 – o czym warto wiedzieć projektując zmianę zawodową?

Trendy na rynku pracy 2024 - 7 trendów związanych z pracą

Trendy na rynku pracy - zmiany demograficzne

Dotychczasowy podział na trzy życiowe pudełka: edukacja, praca i emerytura staje się w dzisiejszym świecie przeżytkiem. Emerytura zyskuje nowy wymiar w związku z tym, że żyjemy coraz dłużej. Już dziś średnia długość życia na emeryturze wynosi w Polsce dla kobiet ponad 22 lata, a dla mężczyzn - ponad 18 lat i z roku na rok stale rośnie (źródło: GUS z dnia 25.03.2026 r.). Jak podaje raport "Praca. Scenariusze Przyszłości" Infuture Institute jest bardzo prawdopodobne, że czas spędzony na emeryturze wyniesie w przyszłości nie 15, a 30 czy 40 lat. Taka wizja wiąże się z koniecznością pracy w późniejszym wieku, o ile zdrowie nam na to pozwoli. Zmiana zawodowa w takiej sytuacji staje się czymś na porządku dziennym, zachodzącym wielokrotnie w toku życia. Nie chodzi tu o „rabunkową” gospodarkę, nastawioną na „wyciśnięcie z pracownika ostatnich soków”, ale mądre gospodarowanie posiadanymi zasobami oraz poszukiwanie w pracy pasji i satysfakcji. Taka rzeczywistość będzie wymagała nowych kompetencji, szczególnie związanych z uczeniem się i otwartością na nowe doświadczenia, zarówno po stronie pracowników jak i pracodawców. Emerytura - czas spełnienia czy zgorzknienia.

Jakie branże i zawody będą się rozwijać w związku ze zmieniającą się demografią?

Głównym wyzwaniem w obliczu demografii jest i będzie powstrzymywanie procesu starzenia oraz pokonywanie fizycznych oraz psychicznych ograniczeń człowieka. Na rynku pracy ważne będą zawody związane z troską o zdrowie i pozytywne doświadczenia człowieka w ciągu całego życia, a szczególnie w drugiej jego połowie.

Branże i zawody przyszłości związane z demografią:

• Farmacja
• Medycyna, w tym szczególnie genetyka
• Biotechnologia
• Psychologia
• Psychoterapia
• Doradztwo/coaching/mentoring w zakresie projektowania zmian zawodowych, odkrywania misji i sensu życia
• Doradztwo w zakresie dietetyki i zdrowego trybu życia
• Organizowanie czasu wolnego
• Duchowe wsparcie/przewodnictwo
• Komunikacja międzypokoleniowa
• Kształcenie ustawiczne
• Opieka nad osobami starszymi
• Edukacja finansowa
• Fizjoterapia i rehabilitacja

Jakie kompetencje będą szczególnie istotne w związku ze zmianami w demografii?

• Znajomość własnych mocnych stron i ograniczeń
• Projektowanie i wdrażanie zmian zawodowych
• Empatia i aktywne słuchanie
• Elastyczność i odporność
• Ciekawość i otwartość na zmiany
• Dbałość o szerokie horyzonty
• Komunikacja w środowisku o dużej różnorodności
• Uczenie się przez całe życie i dzielenie się wiedzą
• Zarządzanie talentami

Trendy na rynku pracy - branże, zawody i kompetencje przyszłości

Trendy na rynku pracy – zmiany o charakterze ekologicznym

Zmiany klimatyczne od wielu lat wymieniane są w czołówce zagrożeń dzisiejszego świata (Raporty WEF 2018, 2020, 2023, 2025). Do zagrożeń związanych z ekologią i środowiskiem naturalnym zaliczyć można także globalny kryzys wodny, brak różnorodności ekologicznej, wzrost cen energii związany z wyczerpywaniem się złóż surowców naturalnych i dążenie do ograniczenia emisji CO2. Adaptacja do zmian klimatycznych w obszarze środowiska to jedno z największych wyzwań, przed którymi stoi ludzkość i jednocześnie trend, który w opinii 41% respondentów badania WEF "Future of Jobs 2025" znacząco wpłynie na ich działalność w najbliższych 5 latach.

Przewiduje się nasilenie migracji ludności z rejonów zagrożonych klęskami żywiołowymi oraz ze wsi do miast w związku z postępującą urbanizacją. Wysokie temperatury będą miały wpływ na obniżenie produktywności. Na rynku pracy spodziewana jest intensyfikacja pracy zdalnej, a co za tym idzie dążenie do ograniczania transportu do biur i emisji dwutlenku węgla.

Jakie branże i zawody przyszłości związane z ekologią będą zyskiwać na znaczeniu?

• Energia słoneczna i wiatrowa
• Energia hydrotermalna i geotermalna
• Energia nuklearna
• Wykorzystanie przestrzeni kosmicznej pod uprawy
• Służby cywilne: policja, wojsko, straż pożarna
• Ekologiczne środki transportu (w tym samochody elektryczne i autonomiczne)
• Ekonomia zero waste
• Przetwarzanie odpadów (Upcycling i recycling)
• Korzystanie z wirtualnej rzeczywistości VR, AR
• Zrównoważony rozwój
• Zdrowa żywność

Jakie kompetencje związane z ochroną środowiska warto rozwijać?

• Innowacyjność
• Krytyczne myślenie
• Rozwiązywanie problemów
• Współpraca
• Nastawienie na wyższe cele/ dobro ogółu
• Analityczne
• Ścisłe związane z nauką, technologią, matematyką i inżynierią (STEM)

Trendy na rynku pracy – zmiany w kulturze pracy

Duża część młodych Polaków do 35 roku życia jest pozytywnie nastawiona do pracy w roli freelancerów, planuje własną działalność oraz wskazuje na potrzebę elastycznych godzin pracy i rozwoju w projektach dopasowanych do swoich kompetencji. Można się spodziewać, że dominujące formy pracy ulegną zmianie, w miejsce etatów coraz więcej będzie pracy w zespołach projektowych złożonych z niezależnych specjalistów pracujących w systemie zadaniowym (gig economy). Rozwijać się będą przestrzenie coworkingowe oraz łączenie pracy oraz podróży (workation). W zakresie kultury organizacyjnej szczególnie ważna będzie transparentność i dobra komunikacja dotycząca celów firmy, płac, procesów wewnętrznych, a także problemów wymagających rozwiązania. Coraz więcej firm będzie budowało zaangażowanie w pracę poprzez tworzenie kultury współodpowiedzialności (organizacje turkusowe, zespoły samosterujące).

Jakie branże i zawody przyszłości związane ze zmianami w kulturze pracy warto brać pod uwagę przy planowaniu zmiany zawodowej?

• Praca zdalna/ internet /telefonia komórkowa
• Społeczności freelencerów i zewnętrznych współpracowników
• Organizacja czasu wolnego
• Wynajem przestrzeni cooworkingowych
• Śledzenie zachowań nieetycznych
• Doradztwo w zakresie zmian w kulturze organizacyjnej

Jakie kompetencje związane ze zmianami w kulturze pracy warto rozwijać?

• Otwartość na nowe wyzwania
• Elastyczność
• Współpraca w zespole
• Przywództwo
• Kreatywność i innowacyjność
• Networking
• Podejmowanie odpowiedzialności
• Rozwiązywanie problemów
• Negocjacje
• Uczenie się przez całe życie i dzielenie się wiedzą
• Psychologia międzykulturowa
• Etyka biznesowa
• Zdolności organizacyjne
• Zarządzanie pracą własną i innych

Trendy na rynku pracy - zmiany o charakterze technologicznym

Zmiany w technologii, a więc digitalizacja, AI i procesy przetwarzania informacji, automatyzacja i robotyzacja, to znak naszych czasów i obecnie najważniejszy trend na rynku pracy – coś, co spina wszystkie wymienione wcześniej trendy przyszłości. Niektóre zawody znikną na skutek zastąpienia ich przez sztuczną inteligencję, a jednocześnie powstaną nowe, o których dziś jeszcze nic nie możemy powiedzieć.

Jakie branże i zawody przyszłości związane z nowymi technologiami będą miały znaczenie w najbliższych latach?

• Robotyka, automatyka
• AI i przetwarzanie informacji
• Transformacja cyfrowa
• Cloud Computing
• Inżynieria
• Analityka Big Data
• Cyberbezpieczeństwo
• Internet rzeczy (IoT)
• Wytwarzanie, magazynowanie i dystrybucja energii
• Etyka i odpowiedzialność w korzystaniu z technologii
• I wiele innych, o których jeszcze nie słyszeliśmy:)

Jakie kompetencje warto rozwijać w kontekście nowych technologii?

• Sprawność w poruszaniu się po świecie technologii
• Myślenie analityczne
• Kreatywność i innowacyjność
• Myślenie systemowe
• Świadomość swoich mocnych stron i ograniczeń
• Rozumienie ludzkich zachowań
• Rozwiązywanie problemów
• Programowanie
• Krytyczne myślenie
• Empatia
• Komunikatywność
• Współpraca
• Wiedza z zakresu psychologii
• Zarządzanie własnym rozwojem
• Zarządzanie czasem
• Zdolności manualne
• Etyczne podejście do technologii i znajomość regulacji z tym związanych

Jak przygotować się na zmiany w przyszłości?

Najważniejsze powtarzające się wątki w wielu opracowaniach, do których dobrze jest się przymierzyć bez względu na to, ile mamy teraz lat i jaki czas planujemy pozostać aktywnymi na rynku pracy:

• otwarte podejście wobec zmian
• poznawanie siebie, swoich silnych stron i ograniczeń
• rozwój w zakresie nauki, technologii, matematyki oraz inżynierii w połączeniu z miękkimi kompetencjami takimi jak kreatywność, empatia, współpraca, komunikatywność, krytyczne myślenie, rozwiązywanie problemów, negocjacje
• uczenie się nowych rzeczy i stałe doskonalenie posiadanych umiejętności
• rozwój w zakresie zmian zawodowych, ich projektowania oraz zwinnego wdrażania.

Więcej o zawodach przyszłości przeczytasz także w artykule "Zawody przyszłości - co nas czeka za 20 lat?", a o kompetencjach w tekście "Kompetencje przyszłości - czego warto się uczyć?".

Jeśli chcesz w świadomy sposób przygotować się do zmian zawodowych w przyszłości, sięgnij po książkę "Pracuj w zgodzie ze sobą. Zmiana zawodowa krok po kroku".

Zdjęcie: Giu Vicente/Unsplash

Wykorzystane źródła:

Raport "Pracownik przyszłości" https://infuture.institute/raporty/pracownik-przyszlosci

Raport "Praca. Scenariusze przyszłości" https://infuture.institute/raporty/praca-przyszlosci

https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025

https://www.weforum.org/reports/the-future-of-jobs-report-2023

https://www.weforum.org/reports/the-future-of-jobs-report-2020

http://www3.weforum.org/docs/WEF_Future_of_Jobs_2018.pdf

https://www.pulshr.pl/zarzadzanie/polacy-zyja-krocej-dane-gus-nie-pozostawiaja-zludzen,80423.html

https://stat.gov.pl/sygnalne/komunikaty-i-obwieszczenia/lista-komunikatow-i-obwieszczen/komunikat-w-sprawie-tablicy-sredniego-dalszego-trwania-zycia-kobiet-i-mezczyzn,285,14.html